دو شجره‌‌نامه برای یوسف

درود بر شما و امیدوارم حال‌تان خوب باشد.
در نسب‌نامۀ انجیل لوقا، نامی از مریم آورده نشده است. لوقا فهرستی از نیاکان یوسف را نام می‌برد.
آیا یوسف دو نسب‌نامه دارد؟
شرح مفهوم نسب‌نامه در حوصلۀ پاسخ کوتاه نمی‌گنجد، پس برای درک موضوع به چند نکته کلی بسنده خواهم کرد. نام هرکس می‌تواند در چندین نسب‌نامۀ مختلف قرار بگیرد. هنگامی که یعقوب در فدان ارام ساکن می‌شود، به گونه‌ای به دایی خود منتسب می‌شود چون لابان و یعقوب، هر دو از قبیله تارح بودند. یعقوب با ازدواج با دختران لابان، عملاً وارث او تلقی می‌شد. از همین ‌روی لابان پسران یعقوب را پسران خود به شمار می‌آورد (پیدایش ۳۱: ۲۸). ولی تولد پسران لابان در این میان موقعیت یعقوب را عوض می‌کند و سرانجام یعقوب بر آن می‌شود که به سرزمین خود بازگردد. (پیدایش۳۰: ۲۵)

به همین ترتیب عوبید پسر محلون و نوۀ روت تلقی می‌شود (روت ۴: ۱۷)
ولی کتاب مقدس در ادامۀ متن یادآوری می‌کند که بوعز، عوبید را آورد. از متن پیداست که «پسر» نه تنها می‌تواند به معنی فرزند باشد بلکه مفهوم وارث را هم در بر دارد. چنین است که اسحاق تنها پسر ابراهیم به شمار می‌آید، هرچند برادران دیگری هم دارد.
متیٰ نسب‌نامه‌ای سلطنتی از نیاکان مسیح می‌آورد، در حالی‌که لوقا فهرستی از نیاکان مسیح تا خود خدا، ارائه می‌دهد.

خداوند عیسای مسیح، محصول ایمان یوسف و مریم است. خدا به واسطۀ ایمان آنها برای کل بشریت ظهور کرد. با این توصیف، نسب‌نامۀ لوقا که به خدا باز می‌گردد، در اصل همان نسب‌نامۀ عیساست.
چه بسا پدر مریم از تبار داوود بوده باشد ولی داده‌های انجیل لوقا، بیشتر به پیوند او با قبیله‌‌ی بنی‌صادوق -یکی از شاخه‌های خاندان هارون- اشاره دارد. به‌هر‌ روی، او به واسطۀ ازدواج با یوسف، دختر داوود شد.

در نسب‌نامۀ مندرج در متیٰ، می‌خوانیم: یعقوب، یوسف را آورد. ولی از نظر قانونی یوسف، پسر و وارث هالی تلقی می‌شود که نسب‌نامۀ لوقا به این گزاره، پرداخته است.
همان‌گونه که عوبید پسر محلون به حساب می‌آید، یوسف نیز پسر هالی است و به همین‌ ترتیب، همان‌گونه عوبید را بوعز تولید کرد، یوسف را نیز یعقوب تولید کرد.
پس تضادی در میان این دو فهرست نیاکان مسیح نیست.

کشیش فیروز صادق خانجانی