کشف یک «جای دست اسرارآمیز» بر دیوارههای خندق قدیمی اورشلیم فرضیات گوناگونی را به دنبال داشته اما باستانشناسان از ارزیابی عجولانۀ قدمت این نقش سنگی پرهیز کردهاند. حفاریهای گسترده در نزدیکی باروی اورشلیم بقایای ارزشمندی را از دیوارهای هزار سالۀ شهر نمایان کرده است.
«محبت نیوز»- کشف تازه در شرق اورشلیم، در بخشی از شهر که تحت کنترل اسرائیل است، صورت گرفته است. حفاریهای طولانی و گسترده در این محل بقایای یک حصار و خندق دفاعی را از دل خاک بیرون کشیده که قدمت آن به احتمال زیاد به قبل از سال ۱٠٩٩ میلادی میرسد. در این سال مسیحیان (صلیبیون) توانستند مسلمانان (فاطمیان مصر) را از اورشلیم بیرون برانند و خود بر شهر چیره شوند.
به نقل از رایدو بین المللی فرانسه، خندق یادشده که حدود ۱٠ متر عرض دارد، بین دو دیوار هفت متری، به طور مستقیم در سنگ کنده شده است. عمق خندق که بر خلاف خندقهای اروپایی خشک (بدون آب) بوده بین ۲ تا ۷ متر متغیر است.
در ادامۀ حفاریها و جستجوها، جای دستی نیز روی دیوار خندق، در نزدیکی دروازۀ «هرود» (باب الساهره) پیدا شده. هنوز هیچ فرضی در مورد قدمت این نقش مطرح نشده است. کارشناسان سؤال میکنند که آیا این جای دست میتواند به عنوان یک نماد تفسیر شود؟ یا نشانهای که بر وجود یک محل خاص اشاره داشته؟ حتی فرض جعلی و جدید بودن نقش نیز هنوز کنار گذاشته نشده است.
دروازهها و باروی شهر اورشلیم که امروزه یکی از دیدنیهای مهم شهر محسوب میشود متعلق به قرن شانزدهم است. به نظر میرسد که در آن زمان، دیوار جدید را کم و بیش به موازات خندق قدیمی بنا کرده بودند.
سابقۀ نقش دست یا پای انسان که به عمد شکل گرفته باشد به غارنگارههای چند دههزار ساله برمیگردد. اما حدود دو سال قبل در تبت، جای دستهایی کشف شد که متعلق به ۱۵٠ تا ۲٠٠هزار سال قبل است. این کشف مهم، فرضیات قبلی کارشناسان را مورد تردیدهای فراوان قرار داد. اما گذشته از کشف اثر، معنا دادن به آن با دشواریهای دیگری مواجه است.
جای دستی که به تازگی دراورشلیم پیدا شده، حجاری آگاهانه و فکرشده است. در نظر اول، درزهای موجود در اطراف نقش این فرض را به وجود میآورد که قطعه سنگ به طور جداگانه تراشیده، و سپس در دیوارۀ خندق نصب شده است. همین نکته فرض جعلی بودن کار را نیز مطرح کرده است.
باستانشناسان اسرائیلی که خبر کشف تازه را اعلام کردند، با کاربرد واژههایی چون مرموز یا اسرارآمیز در جلب توجه رسانهها کوتاهی نکردند.
طی هفتاد سال اخیر، باستانشناسی در اسرائیل و سرزمینهای فلسطینی پیوسته با مسائل سیاسی و هویتی و البته اختلافات ارضی همراه بوده است. بسیاری از کارشناسان اسرائیلی میکوشند تا در کشفیات تاریخی و باستانشناسی قبل از هرچیز در جستجوی نشانههایی برآیند که قدمت حضور بنیاسرائیل در این سرزمینها و حقانیت دولت اسرائیل را در مالکیت آنها اثبات میکند. مخالفان اسرائیل نیز بارها تلاش کردهاند که با اتکاء به یافتههای باستانی یا در متون تاریخی، فرضیات اسرائیلیها را باطل کنند.
کمتر از بیست و چهار ساعت بعد از خبر کشف جای دست در اورشلیم، حدسیات و فرضیات گاه باورنکردنی در شبکههای اجتماعی دیده شد. برخی حتی این نقش را جای دست سلیمان نبی دانستهاند.