در علوم اسلامی بسیاری از مفسران برآنند که روحالله، لقب عیسی است نه اینکه به معنی روح خدا باشد. آنها ادعا میکنند که این به معنی جبرائیل یا روح جبرائیل است. لقب «روحالله» آنچنان توانمند است که آنان کوشیدهاند برای اینکه از مراتب اعتبار آن روح بکاهند، آن را جبرائیل بنامندو بدانند.
اما حتی این انگاره هم که روحالله، همان جبرائیل است، دشواری آن دسته از کسانیکه قرآن پژوه هستند آسان نخواهد کرد.
بهتر است ببینیم که «جبرائیل» از دیدگاه اسلام، به راستی کیست؟
جبرئیل یا جبرائیل از نظر فقهای اسلامی، برترین فرشتۀ خدا و رئیس فرشتهگان است و به او فرشتۀ وحی نیز گفته میشود. یعنی او واسطه و میاندار وحی است. از منظر اسلامی او بالاترین فرشته و واسطۀ وحی به همۀ انبیاءالهی است،
که با امانت، وحیالهی را به انبیاء میرساند. او به عنوان «فرشتۀ وحی قرآن» نیز برشمرده میشود.
القاب بسیاری در اسلام و قرآن به جبرائیل داده شده است. از جمله:
روحُالَامیٖن، رَسولٌ کَریٖم، شدِیدُالْقُوی و …ٰ بسیاری نیز چنین باور دارند که او همان روحالقدس یا روحالله است. اگر اینگونه باشد یعنی اگر انگاره بر این باشد که روحالله، همان جبرائیل است و روحی که به گفتۀ قرآن، از آسمان در رحم مریم آمد، همان روح جبرائیل باشد، پس مسیح، منشأ وحی تمام پیامبران از جمله پیامبر اسلام خواهد بود. زیرا در این صورت، روحُالله، تجلیِ انسانیِ وحی خواهد بود و مسیح، انسانی برتر خواهد بود. چون هم در میان ملائک، رئیس است و هم در میان انسانها برترین خواهد بود. زیرا منشأ وحی، روحالقدس است پس منطقی خواهد بود اگر عیسی فقط روحالله خوانده نشده بلکه عنوان عظیم کلمةالله را نیز دارا باشد. چون عیسی منشأ وحی است.
از نظر مسلمانان، جبرائیل بود که وحی را به پیامبر اسلام، القاء میکرد. ما باور نداریم که روحالله یا روحالقدس، همان جبرائیل است بلکه باور ما این است که روحالقدس روح خداست. اما اگر از منظر اسلامی هم بخواهیم این انگارهها را بشکافیم باز هم مسیح، برترین از میان تمام پیامبران خواهد بود و او تنها منجی و رهانندهای خواهد بود که جهان باید منتظر او باشد.
از این رو در قرآن، تنها یک نفر منجی آخرالزمان است و آن شخص، کسی نیست غیر از مسیح. در قرآن نه دو منجی، بلکه تنها از یک منجی، گفتگو شده است.